THƯỞNG THỨC ẨM THỰC CỦA NGƯỜI TÀY QUẢNG NINH: HƯƠNG VỊ ĐẠI NGÀN NỒNG ẤM VÙNG BIÊN CƯƠNG

Spread the love

Bên cạnh làn điệu Then sâu lắng và tiếng đàn Tính mộc mạc, văn hóa ẩm thực của đồng bào Tày ở Quảng Ninh luôn có sức hút đặc biệt với du khách. Mỗi món ăn nơi đây là sự kết hợp tinh tế giữa sản vật tự nhiên và kinh nghiệm gìn giữ sức khỏe truyền thống.

Đến với các vùng đất biên giới và miền núi như Bình Liêu, Tiên Yên, Ba Chẽ hay Đầm Hà, du khách không chỉ bị chinh phục bởi cảnh đẹp thiên nhiên mà còn bởi những món ăn đậm đà, mang nét đặc trưng riêng biệt của người Tày.

Mâm cỗ truyền thống của người Tày

Ẩm thực người Tày Quảng Ninh hấp dẫn bởi sự kết hợp hài hòa giữa sản vật đại ngàn và tri thức dân gian

Bí quyết từ sản vật tự nhiên và triết lý cân bằng

Sống giữa vùng núi rừng Đông Bắc, người Tày tận dụng tối đa những gì tự nhiên ban tặng. Từ hạt gạo nếp nương thơm nồng, củ dong riềng đỏ, măng rừng tươi giòn cho đến các loại lá gia vị như mắc mật, lá cẩm, lá dứa… Tất cả đều tạo nên hương vị thuần khiết, nguyên bản.

Đặc biệt, người Tày rất chú trọng sự cân bằng trong chế biến. Những món ăn có tính hàn (như rau rừng, cá suối) luôn được gia giảm khéo léo với các gia vị có tính nhiệt như ớt, gừng, hạt dổi, lá mắc mật. Nhờ đó, món ăn vừa ngon miệng vừa có tác dụng giữ ấm, bảo vệ sức khỏe.

Những món ngon nức tiếng không thể bỏ qua:

Khâu nhục – Đỉnh cao cỗ Tết và lễ cưới

Món Khâu nhục (hay Cáp sài) được xem là món ăn cầu kỳ và trang trọng nhất. Thịt ba chỉ lợn bản luộc sơ, châm kỹ da rồi chao dầu giòn. Sau đó, thịt được ướp cùng rau muối khô, húng lìu, ngũ vị hương, rượu bách nhật và đem hấp cách thủy 4–5 tiếng. Miếng thịt mềm rục, béo ngậy, tan ngay trên đầu lưỡi.

Khâu nhục – món cỗ đỉnh cao không thể thiếu trong các dịp trọng đại của người Tày.

Món ăn đặc biệt: Nặm xẩm

Món ra đời từ chính hoàn cảnh sống khốn khó. Ngày xưa khi cuộc sống còn khó khăn, người dân chưa tìm ra cách bảo quản vì vậy đã tận dụng thức ăn thừa, bã đậu để lên men thành món Nặm Xẩm. Ngày nay dù cuộc sống đã đủ đầy hơn, nhưng món ăn này luôn là một nét văn hoá độc đáo.

Món Nặm xẩm

Các loại bánh truyền thống độc đáo

  • Bánh Coóc mò (Bánh sừng bò): Gói từ gạo nếp nương và đỗ xanh theo hình dáng sừng bò nhỏ nhắn, tượng trưng cho sức mạnh lao động sản xuất.
  • Bánh Vắt vai (Pẻng pắt vai): Bánh nếp nhào đường phên gừng, gói lá chuối thành hai khối đối xứng có thể vắt qua vai mang lên nương rẫy.
  • Bánh lá ngải: được làm từ gạo nếp, lá ngải và có nhân đường lạc
  • Xôi 3 màu, bánh chưng: Nhuộm màu hoàn toàn bằng lá cây rừng tự nhiên, thể hiện ước vọng mùa màng bội thu và lòng kính trọng tổ tiên.
  • Bánh mò: món bành truyền thống được làm trong mỗi dịp tết thanh minh

Một số các loại bánh truyền thống của người Tày

Thưởng thức ẩm thực trong không gian lễ hội

Vào mùa thu hoạch (khoảng tháng 10 âm lịch), đồng bào Tày lại tưng bừng đón Tết Cơm Mới. Mâm cỗ dâng lên tổ tiên là bát xôi nếp dẻo thơm, gà luộc da vàng, cá suối kho đậm đà để tạ ơn đất trời.

Ngày 3-3 (âm lịch) người Tày ở Bình Liêu lại tổ chức Tảo mộ hay còn quét mộ, sửa sang lại nhà cửa cho người âm. Đây là nét đẹp văn hoá được người Tày coi trọng, gìn giữ từ bao đời nay và cũng là dịp để con cháu được chăm sóc mộ phần, tỏ lòng biết ơn, hiếu kính với các bậc tổ tiên.

Mâm cúng Tết thanh minh của người Tày

Đặc biệt, trong các hội xuân như Hội Lồng Tồng người dân cùng du khách lại ngồi quây quần bên nhau, vừa thưởng thức bánh vắt vai,  bánh Cooc mò, vừa lắng nghe tiếng đàn Tính và câu hát Then vang vọng giữa núi rừng.

Học sinh trường PTDT Nội trú thành phố Quảng Ninh hát Then với đàn Tính

Nâng tầm di sản, phát triển du lịch bền vững

Hiện nay, nhiều đặc sản của người Tày đã được chuẩn hóa và nâng cấp thành các sản phẩm OCOP nổi tiếng của Quảng Ninh như: Miến dong Bình Liêu, Khâu nhục Tiên Yên, Gà đồi Tiên Yên…

Việc đưa trải nghiệm làm bánh, thưởng thức mâm cỗ Tày vào các tour du lịch cộng đồng tại Bình Liêu, Tiên Yên không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa quý báu mà còn góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho đồng bào nơi vùng biên cương Tổ quốc.

Bài viết: Nguyễn Toan

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*