ẨM THỰC NGƯỜI DAO THANH PHÁN Ở QUẢNG NINH: MỸ VỊ ĐƯỢM HƯƠNG ĐẠI NGÀN

Spread the love

Nếu sắc đỏ rực rỡ trên chiếc mũ hộp trùm đầu tạo nên dấu ấn thị giác khó quên của người Dao Thanh Phán, thì ẩm thực lại là nét văn hóa chiều sâu khiến du khách vấn vương. Mỗi món ăn nơi đây là sự đúc kết giữa nguồn nguyên liệu núi rừng và kinh nghiệm giữ ấm cơ thể độc đáo.

Đến với các bản làng vùng cao ở Bình Liêu, Tiên Yên, Ba Chẽ hay xã Quảng La du khách không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn được thưởng thức mâm cỗ đậm đà bản sắc của đồng bào Dao Thanh Phán (còn gọi là Dao Lô Gang, Dao Đại Bản).

Thiếu nữ Dao Thanh Phán bên mâm cỗ truyền thống đậm đà bản sắc

Triết lý ăn uống chống rét và bảo vệ sức khỏe

Sống ở vùng núi cao quanh năm đối mặt với khí hậu lạnh giá và sương muối khắc nghiệt, người Dao Thanh Phán đã hình thành nên nét ẩm thực đề cao tính ấm, vị cay nồng và sự đậm đà. Mỗi bữa ăn không chỉ nạp năng lượng sau những ngày phát nương làm rẫy mà còn có tác dụng như một bài thuốc bồi bổ sinh lực, phòng chống đau khớp và suy nhược.

Hầu hết các món ăn đều sử dụng sản vật thuần khiết: gạo nếp nương thơm dẻo, lợn bản thả rông thịt săn ngọt, măng rừng tươi cùng các loại gia vị đặc hữu như hạt dổi, mắc mật, gừng gió, thảo quả.

Sản vật núi rừng của người Dao Thanh Phán

Những món ngon nức tiếng – Càng ăn càng say mê

Bánh Chưng Dài & Bánh Giầy Truyền Thống

  • Bánh Chưng (Dài/coóc mò): Được gói tỉ mỉ bằng lá dong rừng, nhân đỗ xanh quện cùng thịt ba chỉ lợn bản ướp tiêu rừng, luộc liên tục bằng củi rừng suốt 10–12 tiếng. Đây là lễ vật không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên Đán và Tết Nhà Lớn.
  • Bánh Giầy: Món bánh giã thủ công từ xôi nếp nương mới giã nhuyễn khi còn nóng hổi, dẻo quánh,tượng trưng cho trời đất và lòng thành kính dâng lên thần linh, tổ tiên.

Đặc sản mặn đậm đà hương núi

  • Thịt béo kho gừng: Món ăn dân dã nhưng vô cùng độc đáo của người Dao Thanh Phán. Thịt lợn bản nhiều mỡ được kho kỹ với rất nhiều gừng giã nhỏ, có tác dụng giữ ấm cơ thể vào mùa đông, giải cảm và rất tốt cho phụ nữ sau sinh.
Thịt lợn bản kho gừng
  • Khâu Nhục: Thịt ba chỉ lợn bản chao giòn bì, ướp rau muối khô, húng lìu, ngũ vị hương và rượu ngô rồi hấp cách thủy 4–5 tiếng. Miếng thịt mềm nhừ, béo ngậy mà không ngấy.
Thịt khâu nhục
  •  Thịt lợn bản luộc / xào tỏi: Thịt lợn thả rông săn chắc, bì dày giòn, được luộc chấm muối ớt giã cùng hạt dổi hoặc xào nhanh với lá tỏi tươi, giữ nguyên vị ngọt nguyên bản của thịt.
Thịt lợn bản xào lá tỏi tươi
  • Măng rừng và các món rau nương: Măng mai, măng trúc hái từ các triền núi cao được chế biến thành món măng đắng nướng tro hoặc xào tỏi, mang lại hương vị đắng thanh và ngọt hậu đặc trưng.
Măng rừng

Tục ăn “Tết sớm” (Tết Nhà Tổ) theo dòng họ

Trước khi nhà nhà đóng cửa đón Tết riêng, cả dòng họ người Dao Thanh Phán lại tụ họp ăn “Tết sớm” từ rằm tháng Chạp, cùng nhau nấu nướng và dâng lên tổ tiên những sản vật mộc mạc của núi rừng.

Các gia đình trong dòng họ cùng mang gà, thịt lợn bản, gạo nếp và rượu về nhà trưởng họ để chung tay mổ lợn, đồ xôi, nấu cỗ ngay tại sân. Sau lễ cúng tổ tiên, cả họ quây quần chia sẻ lộc đầu năm ấm áp. Nét đẹp ấy giúp gắn kết tình thân bền chặt trước khi nhà nhà đón Tết riêng.

Sau nghi thức cúng, con cháu trong dòng tộc sẽ cùng thụ lộc.

Nâng tầm ẩm thực vùng cao thành sản phẩm du lịch

Nhằm bảo tồn di sản độc đáo này, tỉnh Quảng Ninh đã và đang đẩy mạnh xây dựng các đặc sản của người Dao Thanh Phán thành sản phẩm OCOP địa phương như: Măng rừng, Lạp xưởng gác bếp, Rượu men lá…

Đồng thời, việc đưa trải nghiệm thưởng thức ẩm thực vào các tour du lịch sinh thái, homestay du lịch cộng đồng tại Bình Liêu, Ba Chẽ, Quảng La, Lương Minh, Hoành Mô, Đầm Hà giúp du khách được trực tiếp trải nghiệm gói bánh, nướng măng và thưởng thức cỗ cùng bà con. Đây là hướng đi bền vững vừa giữ gìn nét văn hóa cổ truyền, vừa giúp đồng bào nâng cao thu nhập ngay trên mảnh đất quê hương.

Bài viết: Nguyễn Toan

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*