ĐỘC ĐÁO PHONG TỤC CƯỚI HỎI CỦA NGƯỜI DAO THANH PHÁN TẠI HOÀNH BỒ, QUẢNG NINH

Spread the love

Trong kho tàng văn hóa đa sắc màu của các dân tộc thiểu số tại vùng đất Hoành Bồ (nay thuộc xã Quảng La, tỉnh Quảng Ninh), phong tục cưới hỏi của đồng bào Dao Thanh Phán nổi bật như một bản giao hưởng rực rỡ của nghi lễ, tín ngưỡng và nghệ thuật trang phục. Không chỉ là sự kiện trọng đại đánh dấu bước ngoặt hôn nhân của đôi lứa, đám cưới của người Dao Thanh Phán còn là dịp để cộng đồng gắn kết, tôn vinh cội nguồn và gìn giữ những giá trị văn hóa nguyên bản qua bao thế hệ.

Hình ảnh trang phục truyền thống của người Dao Thanh phán trong đám cưới

1. Nguyên Tắc Hôn Nhân Và Nghi Lễ Dạm Hỏi Truyền Thống

Phong tục hôn nhân của người Dao Thanh Phán tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ngoại tộc hôn (không kết hôn cùng dòng họ) và coi trọng sự hòa hợp tâm linh của đôi trẻ.

  • So tuổi và tìm hiểu: Trước khi tiến tới hôn nhân, nhà trai nhờ ông mối mang lá số tuổi của chàng trai sang nhà gái để hai bên cùng thầy cúng xem xét sự xung khắc hay hòa hợp. Nếu đôi trẻ hợp tuổi, hai gia đình mới chính thức bàn bạc việc cưới hỏi.
  • Lễ dạm ngõ và ăn hỏi: Đại diện nhà trai mang lễ vật truyền thống (thường là rượu, thịt, trầu cau, bánh trái) sang nhà gái để thưa chuyện với tổ tiên và thống nhất ngày lành tháng tốt, cũng như sính lễ thách cưới theo phong tục dòng họ.
Lễ rước dâu

2. Dấu Ấn Đặc Sắc Của Trang Phục Cô Dâu Và Chú Rể

Quan sát qua hình ảnh thực tế trong lễ cưới truyền thống của người Dao Thanh Phán tại Hoành Bồ, trang phục của cô dâu và chú rể chính là tâm điểm thị giác, chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa tâm linh sâu sắc:

  • Trang phục Cô dâu – Tuyệt tác thổ cẩm và khăn che mặt:
    • Mũ cưới và khăn trùm đầu: Cô dâu đội chiếc mũ cưới cầu kỳ được tạo khung vững chãi, phủ vải đỏ rực rỡ, đính kết dày đặc các chùm tua rua chỉ màu (đỏ, vàng, hồng, xanh) cùng các hạt cườm lấp lánh. Đặc biệt, phần vành mũ phía trước buông rủ các dải tua rua và mạng che khuất phần trên khuôn mặt cô dâu, kết hợp cùng dải khăn tím quấn gọn phần cằm. Theo quan niệm truyền thống, nghi thức che mặt này giúp bảo vệ cô dâu khỏi tà khí, giữ nét e ấp, đoan trang trên đường về nhà chồng.
    • Áo dài và phụ kiện: Cô dâu mặc áo dài chàm đen truyền thống xẻ tà, cổ áo và nẹp ngực thêu hoa văn thổ cẩm tinh xảo, đeo nhiều tầng chuỗi cườm vàng óng ánh trước ngực. Phần eo thắt dải lưng thổ cẩm nhiều màu, kết hợp cùng các dải lụa đỏ và xanh lá buông rủ duyên dáng dọc thân váy.
Cô dâu trong trang phục truyền thống vào ngày cưới
  • Trang phục Chú rể – Trang nghiêm và khỏe khoắn:
    • Chú rể diện bộ lễ phục truyền thống với áo chàm đen cài khuy vải giữa ngực, dọc nẹp áo, cổ tay và gấu áo được viền các dải vải thổ cẩm thêu hoa văn hình học sắc đỏ, vàng nổi bật.
    • Trên đầu chú rể đội chiếc mũ cưới đặc trưng của nam giới Dao Thanh Phán, xung quanh vành mũ đính các tua rua chỉ màu đỏ, vàng rủ đều, vừa toát lên vẻ chững chạc vừa đồng điệu với trang phục lộng lẫy của cô dâu.
Cô dâu, chú rể trong ngày cưới

3. Các Nghi Thức Độc Đáo Trong Ngày Rước Dâu

Đám cưới của người Dao Thanh Phán tại Hoành Bồ diễn ra trong không khí rộn ràng với nhiều nghi thức mang tính cộng đồng cao:

  • Thử thách hát đối đáp và chăng dây: Khi đoàn nhà trai mang sính lễ đến đón dâu, họ phải vượt qua “cửa ải” hát giao duyên Pả dung đối đáp với đại diện nhà gái ngay tại cổng. Những lời ca ứng tác thông minh, dí dỏm vừa tạo không khí vui tươi, vừa thể hiện sự trân trọng của nhà trai khi xin đón người con gái về làm dâu.
  • Lễ xuất giá và đón dâu về nhà chồng: Sau khi làm lễ trình báo tổ tiên nhà gái, cô dâu được người thân (thường là các bà, các chị đã có gia đình) dìu ra khỏi nhà. Trên suốt chặng đường về nhà chồng, cô dâu luôn giữ khăn che mặt nghiêm cẩn và được che ô truyền thống.
  • Lễ bái đường và nhập gia: Khi về tới nhà trai, thầy cúng thực hiện nghi lễ khấn bái tổ tiên Bàn Vương để chính thức công nhận cô dâu là thành viên mới của dòng họ. Cô dâu và chú rể cùng thực hiện nghi thức bái lạy tổ tiên, cha mẹ hai bên và nhận lời chúc phúc, dặn dò về đạo làm dâu, làm vợ, cách giữ gìn hòa khí gia đình.
Nghi lễ rước dâu
Nghi lễ rước dâu

4. Tục Lại Mặt Và Giá Trị Bảo Tồn Đương Đại

  • Tục lại mặt sau đám cưới: Ba ngày sau lễ cưới chính thức, đôi vợ chồng trẻ chuẩn bị lễ vật quay trở về nhà bố mẹ đẻ của cô dâu để thực hiện tục lại mặt (tiếng Dao gọi là hùi miền). Đây là dịp để hai vợ chồng bày tỏ lòng hiếu thảo, biết ơn công sinh thành dưỡng dục của cha mẹ vợ.
  • Sức sống văn hóa giữa nhịp sống hiện đại: Ngày nay, dù không gian tổ chức đám cưới của giới trẻ Dao Thanh Phán tại Hoành Bồ đã có sự kết hợp hiện đại, nhưng bộ trang phục cưới truyền thống và các nghi thức cốt lõi vẫn được các bạn trẻ trân trọng gìn giữ. Hình ảnh cô dâu chú rể rạng rỡ trong bộ lễ phục thổ cẩm giữa ngày vui trọng đại không chỉ là niềm tự hào của mỗi gia đình mà còn góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa phi vật thể của vùng đất di sản Quảng Ninh.
Cô dâu, chú rể tiếp đón khách trong ngày cưới

Bài viết: Nguyễn Toan

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*